Zaznacz stronę

Nazwą antypolonizm można ogólnie określić wszelkie przejawy ideologii lub kultury niechęci, czyli wrogości prowadzącej w konsekwencji do aktów agresji zarówno fizycznej, jak i kulturowej wobec samych Polaków, polskich instytucji oraz dorobku naszej kultury. W szczególności widać takie nastawienie oraz działania w obszarze rodzimej historii oraz jej dramatycznych elementów. Antypolonizm – jak każdy rodzaj uprzedzeń kulturowo-rasowych – jest formą rasizmu i bazuje na rasistowskich stereotypach. Antypolonizm wiąże się więc z przekonaniem, że Polacy oraz polska kultura są gorsze, bądź mniej wartościowe od innych narodów bądź kultur. Tradycyjny antypolonizm miał formę zinstytucjonalizowaną, stanowiąc znaczący element ideologii systemów politycznych lub grup o podłożu absolutystycznym albo totalitarnym, które realizacji swoich interesów narodowych i państwowych upatrywały na terenach zamieszkałych przez ludność narodowości polskiej lub należących do państwa polskiego.

Antypolonizm współczesny przejawia się najczęściej w postaci propagowania i przyjmowania za oczywiste negatywnych a jednocześnie nieuzasadnionych stereotypów na temat Polaków oraz Polski. W zjawisko to wpisują się również działania mające na celu przemilczenie bądź nawet fałszowanie historii Polski, w którym Polaków pozbawia się dokonań wartościowych, a wyolbrzymia bądź mistyfikuje fakty postrzegane zwykle jako negatywne. Zjawiska i działania, które pokrótce zostały opisane powyżej często są także określane mianem polakożerstwa, polonożerstwa bądź polonofobii. Określenia te nie mają swoich ścisłych definicji.

Na potrzeby niniejszego projektu proponujemy posługiwanie się określeniem antypolonizm, jako zbiorczym pojęciem na określenie wszystkich przejawów resentymentu ukierunkowanego wobec Polaków i polskiej kultury. Wydaje się jednak zasadne wprowadzenie kategorii polonofobii jako specyficznego aspektu antypolonizmu. Polonofobią będziemy nazywać przejawy antypolonizmu nieuświadomionego ideologicznie lub niezinstytucjonalizowanego. Charakteryzuje się ona względnie trwałą, niechętną postawą wobec Polaków (element rasistowski) oraz polskiej kultury czy historii. Taka postawa jest zwykle motywowana fałszywą kliszą, albo zwyczajną ignorancją. O ile antypolonizm jest działaniem celowym, tzn. takim, za którym kryje się jakiś cel – polityczny, ekonomiczny bądź strategiczny, to polonofobia jest raczej postawą psychiczną bądź odruchem. Należy jednak podkreślić, że skuteczność intencjonalnych antypolskich działań nie byłaby możliwa gdyby polonofobia nie była tak rozpowszechniona. O ile antypolonizm jest działaniem celowym, tzn. takim, za którym kryje się jakiś cel – polityczny, ekonomiczny bądź strategiczny, to polonofobia jest raczej postawą psychiczną bądź odruchem.

Należy jednak podkreślić, że skuteczność intencjonalnych antypolskich działań nie byłaby możliwa gdyby polonofobia nie była tak rozpowszechniona.Objawy antypolonizmu oraz polonofobii – miały/mają miejsce nie tylko w obrębie społeczności oraz instytucji niepolskich. Ich powszechność w debacie politycznej i przestrzeni kulturowej doprowadziły do tego, że również duża część Polaków traktuje swoje pochodzenie, historię swoich przodków i wspólną kulturę z dużym resentymentem. Z rosnącym niepokojem obserwujemy wzrost uprzedzeń wobec Polski i Polaków, zwłaszcza tych, które przekładają się na fizyczną agresję. Między innymi coraz większy wzrost takich zachowań spowodował powstanie tej strony.